Trong chương trình tiếng Anh THCS, việc nắm vững thứ tự từ trong câu là nền tảng quan trọng giúp học sinh hình thành tư duy ngôn ngữ đúng ngay từ đầu. Ở trình độ A1–A2, học sinh THCS thường gặp khó khăn khi chuyển từ câu khẳng định sang câu nghi vấn, hoặc khi sử dụng câu mệnh lệnh trong giao tiếp hằng ngày. Tài liệu trong hình ảnh đã cung cấp kiến thức cơ bản về câu nghi vấn và câu mệnh lệnh, tuy nhiên nội dung vẫn còn sơ đẳng. Vì vậy, bài viết này sẽ mở rộng – hệ thống hóa – bổ sung ví dụ học thuật, nhằm hỗ trợ học sinh THCS vận dụng kiến thức một cách hiệu quả hơn trong dạy và học tiếng Anh.

CÂU NGHI VẤN (QUESTIONS)

 Khái niệm và vai trò trong chương trình THCS

Câu nghi vấn là loại câu dùng để hỏi thông tin, xác nhận hoặc kiểm tra hiểu biết của người nghe. Trong tiếng Anh THCS, câu nghi vấn xuất hiện thường xuyên trong:

• Giao tiếp lớp học
• Bài hội thoại sách giáo khoa
• Bài tập ngữ pháp A1–A2

Việc hiểu đúng thứ tự từ trong câu nghi vấn giúp học sinh THCS tránh lỗi phổ biến như “You are happy?” thay vì “Are you happy?”.

 Câu hỏi với động từ BE

Cấu trúc cơ bản

Be + chủ ngữ (+ bổ ngữ)?

Ví dụ (giống trong ảnh):

• Are you happy?
• Was she late yesterday?

👉 Trong chương trình THCS, đây là dạng câu hỏi dễ nhất, vì không cần thêm trợ động từ.

Ví dụ mở rộng (câu đơn)

• Is he a student at this school?
• Are they ready for the test?
• Were you tired after the trip?

🔹 Các câu này phù hợp hoàn toàn với trình độ THCS, giúp học sinh luyện phản xạ đảo BE lên đầu câu.

Câu hỏi với trợ động từ / động từ khuyết thiếu

 Cấu trúc chuẩn

Trợ động từ / Modal + Chủ ngữ + Động từ chính (nguyên thể) + … ?

Ví dụ trong ảnh:

• Can she speak French?
• Did it snow last winter?

Đây là cấu trúc cốt lõi trong chương trình ngữ pháp THCS, đặc biệt ở lớp 7–8.

Bổ sung kiến thức cho THCS

Trợ động từ	Cách dùng trong THCS	Ví dụ
Do / Does	Hỏi hiện tại đơn	Do you like English?
Did	Hỏi quá khứ đơn	Did they finish homework?
Can	Hỏi khả năng	Can he swim?
Will	Hỏi tương lai đơn giản	Will you come tomorrow?

🔹 Việc hệ thống hóa như trên giúp giáo viên THCS dễ giảng, học sinh dễ nhớ.

4. Ví dụ đoạn hội thoại (Questions)

Hội thoại 1 – trong lớp học THCS

Teacher: Do you understand the lesson?
Student: Yes, I do.
Teacher: Can you give an example?
Student: Yes. Can she speak English?

👉 Đoạn hội thoại ngắn, đơn giản, đúng chuẩn THCS, giúp học sinh vừa học ngữ pháp vừa luyện giao tiếp.

CÂU MỆNH LỆNH (IMPERATIVES)

Khái niệm và đặc điểm

• Câu mệnh lệnh dùng để:
• Ra lệnh
• Hướng dẫn
• Yêu cầu
• Cảnh báo
• Đề nghị

Trong chương trình THCS, câu mệnh lệnh xuất hiện rất nhiều trong:

• Lời giáo viên
• Bài hướng dẫn
• Nội quy lớp học

2. Cấu trúc câu mệnh lệnh khẳng định

Động từ nguyên thể + …

Ví dụ trong ảnh:

• Come in!
• Take a seat.
• Stop talking!

Ví dụ bổ sung cho THCS:

• Open your books.
• Listen carefully.
• Write your name here.

🔹 Đây là dạng câu rất quen thuộc với học sinh THCS, thường được tiếp xúc ngay từ lớp 6.

3. Cấu trúc câu mệnh lệnh phủ định

Don’t + động từ nguyên thể

Ví dụ trong ảnh:

• Don’t worry.
• Don’t forget your keys!
• Don’t start writing yet.

Ví dụ mở rộng:

• Don’t talk in class.
• Don’t run in the hallway.

👉 Đây là kiến thức cốt lõi trong nội quy trường học THCS.

4. Mức độ lịch sự trong câu mệnh lệnh

• ❌ You listen to me. I’m talking. (không lịch sự)
• ✅ Listen to me. I’m talking.

Bổ sung cho THCS:

• Please sit down.
• Please be quiet.

👉 Thêm please giúp câu mệnh lệnh trở nên lịch sự, rất cần thiết khi dạy giao tiếp cho học sinh THCS.

 Chức năng của câu mệnh lệnh

Câu mệnh lệnh trong tiếng Anh THCS được dùng để:

• Ra lệnh: Stand up!
• Hướng dẫn: Mix the eggs and milk together.
• Cảnh báo: Don’t go out in this weather.
• Đề nghị: Have a biscuit.
• Yêu cầu: Pass the salt, please.

👉 Việc phân loại theo chức năng giúp học sinh THCS hiểu ý nghĩa giao tiếp, không chỉ học máy móc.

 Hội thoại sử dụng câu mệnh lệnh

Hội thoại 2 – giờ học THCS

Teacher: Open your books, please.
Students: Yes, teacher.
Teacher: Don’t talk now.
Students: Sorry.

Đoạn hội thoại ngắn gọn, đúng ngữ cảnh THCS, dễ áp dụng trong lớp học.

CÂU MỆNH LỆNH TRONG BIỂN BÁO CÔNG CỘNG

Không dùng dạng “Don’t + verb”

Trong biển báo công cộng, tiếng Anh không dùng câu mệnh lệnh đầy đủ.

Ví dụ sai (như trong ảnh):

• ❌ Don’t smoke.
• ❌ Don’t park.

Ví dụ đúng:

• ✅ No smoking
• ✅ No parking

👉 Đây là kiến thức mở rộng rất quan trọng cho học sinh THCS, giúp phân biệt ngữ pháp giao tiếp và ngôn ngữ biển báo.

Giải thích học thuật đơn giản cho THCS

• No + V-ing → Dùng cho biển báo, quy định, nội quy
• Ngắn gọn, trang trọng, mang tính thông báo

Ví dụ:

• No entry
• No food and drink

Việc dạy và học thứ tự từ trong câu nghi vấn và câu mệnh lệnh đóng vai trò then chốt trong chương trình tiếng Anh THCS. Từ kiến thức sơ đẳng trong tài liệu gốc, bài viết đã mở rộng một cách có hệ thống, đúng logic học thuật, bổ sung ví dụ câu đơn, hội thoại và ngữ cảnh sử dụng thực tế. Khi học sinh THCS nắm vững các cấu trúc này, các em không chỉ làm tốt bài tập ngữ pháp A1–A2 mà còn tự tin hơn trong giao tiếp tiếng Anh.

Đối với giáo viên THCS, việc trình bày kiến thức theo bố cục rõ ràng, ví dụ gần gũi và phân tích chức năng giao tiếp sẽ giúp tiết học trở nên sinh động, hiệu quả và phù hợp với định hướng AI Optimization trong giáo dục hiện nay.