Một trong những khó khăn “ẩn” lớn nhất mà người học Việt Nam gặp phải trong IELTS writing là cấu trúc câu. Nhiều học viên có ý tưởng tốt, vốn từ ổn, thậm chí nắm chắc ngữ pháp, nhưng bài viết vẫn thiếu tự nhiên hoặc khó hiểu. Nguyên nhân chính không nằm ở từ vựng hay quy tắc ngữ pháp, mà ở việc tư duy theo cấu trúc câu tiếng Việt khi viết tiếng Anh.

Tiếng Việt và tiếng Anh tổ chức ý tưởng theo những cách rất khác nhau. Khi người học áp dụng trực tiếp cấu trúc câu tiếng Việt sang tiếng Anh, kết quả thường là câu văn rườm rà, gián tiếp hoặc sai ngữ pháp. Bài viết này sẽ giải thích những khác biệt cốt lõi giữa cấu trúc câu tiếng Anh và tiếng Việt, vì sao chúng gây ra vấn đề trong IELTS writing, và cách điều chỉnh tư duy để viết rõ ràng, đạt điểm cao hơn.

Vì sao cấu trúc câu cực kỳ quan trọng trong IELTS writing

Trong IELTS writing, giám khảo đánh giá:

• Độ rõ ràng của ý tưởng
• Tính logic trong tổ chức bài
• Độ chính xác ngữ pháp
• Coherence và cohesion (mạch lạc – liên kết)

Tất cả các yếu tố này đều phụ thuộc rất lớn vào cấu trúc câu. Ngay cả khi bạn có từ vựng tốt, câu văn mang “phong cách tiếng Việt” vẫn có thể:

• Làm giảm điểm Task Response
• Hạ điểm Coherence and Cohesion
• Gây nhiều lỗi ngữ pháp
• Khiến lập luận khó theo dõi

Nhiều thí sinh band 6 không lên được band 7 không phải vì thiếu ý tưởng, mà vì câu văn không theo cấu trúc tự nhiên của tiếng Anh.

Tư duy “chủ đề trước” và “chủ ngữ trước”

Tiếng Việt: Ngôn ngữ thiên về chủ đề

Tiếng Việt là ngôn ngữ thiên về chủ đề (topic-prominent). Câu thường bắt đầu bằng:

• Bối cảnh
• Thời gian
• Tình huống
• Chủ đề

Chủ ngữ có thể không xuất hiện nếu người đọc/nghe hiểu ngầm.

Ví dụ (tư duy kiểu tiếng Việt): “Về vấn đề giáo dục, cần có nhiều đầu tư hơn.”

Khi người học chuyển cấu trúc này sang tiếng Anh, câu thường trở nên mơ hồ.

Tiếng Anh: Ngôn ngữ thiên về chủ ngữ

Tiếng Anh là ngôn ngữ thiên về chủ ngữ (subject-prominent). Hầu hết các câu đều cần:

• Chủ ngữ rõ ràng
• Động từ rõ ràng
• Mối quan hệ trực tiếp giữa chúng

Tiếng Anh ưa cấu trúc: Subject + Verb + Object / Complement

Trong IELTS writing, sự khác biệt này cực kỳ quan trọng. Người đọc tiếng Anh cần biết ai làm gì ngay từ đầu câu.

Lược bỏ chủ ngữ: Thói quen phổ biến của người Việt

Tiếng Việt cho phép lược bỏ chủ ngữ

Trong tiếng Việt, chủ ngữ thường được lược bỏ nếu nghĩa đã rõ.

Ví dụ: “Cần bảo vệ môi trường.”

Câu này hoàn toàn tự nhiên trong tiếng Việt.

Tiếng Anh yêu cầu chủ ngữ rõ ràng

Trong tiếng Anh, thiếu chủ ngữ sẽ tạo lỗi ngữ pháp.

Sai:

• Is necessary to protect the environment.

Đúng:

• It is necessary to protect the environment.
• Governments need to protect the environment.

Trong IELTS writing, lỗi thiếu hoặc mơ hồ chủ ngữ xuất hiện rất nhiều và làm giảm điểm Grammar và Coherence.

Độ dài câu và cách truyền tải thông tin

Tiếng Việt: Linh hoạt và cộng dồn ý

Câu tiếng Việt thường:

• Thêm ý dần dần
• Dùng dấu phẩy thay vì tách mệnh đề rõ ràng
• Dựa vào ngữ cảnh để nối ý

Người học vì vậy dễ viết những câu rất dài nhưng thiếu cấu trúc rõ ràng.

Tiếng Anh: Có thứ bậc và cấu trúc chặt chẽ

Câu tiếng Anh mang tính thứ bậc:

• Mệnh đề chính trước
• Mệnh đề phụ được đánh dấu rõ
• Từ nối logic được dùng chính xác

Trong IELTS writing, câu dài chỉ được chấp nhận khi cấu trúc rõ ràng. Nếu không, câu sẽ gây khó hiểu.

Khác biệt về trật tự từ

Vị trí tính từ

Trong tiếng Việt, tính từ thường đứng sau danh từ.

Ví dụ: “một giải pháp hiệu quả”

• Khi dịch trực tiếp, người học có thể viết: a solution effective
• Cấu trúc đúng trong tiếng Anh: an effective solution

Đây là lỗi rất phổ biến trong IELTS writing.

Cụm chỉ thời gian và nơi chốn

Tiếng Việt thường đặt thời gian và nơi chốn ở đầu câu.

Ví dụ:
“Trong xã hội hiện đại, con người sử dụng công nghệ nhiều hơn.”

Nếu áp dụng y nguyên, bài viết tiếng Anh sẽ lặp cấu trúc đầu câu. Phong cách IELTS writing tốt hơn là:

• In modern society, people use technology more frequently.
• People use technology more frequently in modern society.

Sự đa dạng trong cách viết rất quan trọng.

Câu bị động

Câu bị động trong tiếng Việt

Tiếng Việt dùng câu bị động ít hơn và thường tránh trong văn viết học thuật.

Câu bị động trong tiếng Anh học thuật

Trong IELTS writing, đặc biệt là Task 1 và các bài Task 2 trang trọng, câu bị động xuất hiện thường xuyên.

Ví dụ: New policies were introduced to address this issue.

Người học Việt Nam thường né câu bị động hoặc dùng sai, làm hạn chế sự đa dạng câu.

Liên kết logic: Ngầm hiểu vs diễn đạt rõ

Logic trong tiếng Việt thường mang tính ngầm

Người đọc tiếng Việt thường dựa vào bối cảnh chung. Mối quan hệ logic giữa các ý không phải lúc nào cũng được nói rõ.

Tiếng Anh cần logic rõ ràng

Trong IELTS writing, mối quan hệ giữa các ý cần được thể hiện rõ bằng:

• because
• therefore
• however
• as a result
• although

Bài viết mang phong cách tiếng Việt thường thiếu các tín hiệu này, khiến lập luận yếu hoặc rời rạc.

Gián tiếp và trực tiếp

Phong cách tiếng Việt: Gián tiếp

Tiếng Việt thường:

• Dẫn dắt bối cảnh trước
• Trì hoãn ý chính
• Tránh khẳng định mạnh

---

Phong cách học thuật tiếng Anh: Trực tiếp

IELTS writing yêu cầu:

• Thesis statement rõ ràng
• Topic sentence trực tiếp
• Ý chính xuất hiện sớm

Ví dụ:

Yếu (ảnh hưởng tiếng Việt):

• There are many opinions about this issue, and it can be seen from different perspectives.

Mạnh (phong cách tiếng Anh):

• I strongly believe that governments should invest more in public education.

Khác biệt trong cấu trúc đoạn văn

Đoạn văn tiếng Việt có thể:

• Phát triển ý lỏng
• Quay lại ý cũ
• Thiếu câu chủ đề rõ ràng

Trong IELTS writing, đoạn văn cần:

• Mở đầu bằng topic sentence
• Phát triển một ý chính
• Kết thúc logic

Cấu trúc câu đóng vai trò then chốt trong độ rõ ràng của đoạn văn.

Lỗi cấu trúc câu phổ biến trong IELTS writing

Người học Việt Nam thường:

• Viết câu quá dài không ngắt
• Dùng mệnh đề quan hệ sai
• Đặt bổ ngữ sai vị trí
• Dùng từ tham chiếu không rõ (this, it, they)

Những lỗi này xuất phát từ việc áp dụng cấu trúc tiếng Việt vào tiếng Anh.

Cách điều chỉnh cấu trúc câu cho IELTS writing

Tư duy theo mô hình tiếng Anh

Tập đặt câu hỏi:

• Ai làm gì?
• Ý chính của câu này là gì?

Ưu tiên câu đơn giản, rõ ràng

Bài band 7 không yêu cầu lúc nào cũng phải câu phức. Độ chính xác quan trọng hơn độ phức tạp.

Phân tích bài mẫu điểm cao

Chú ý:

• Độ dài câu
• Cấu trúc mệnh đề
• Sự rõ ràng của chủ ngữ
• Dòng chảy logic

Hãy học cách tổ chức câu, không phải chỉ học từ vựng.

Kết luận

Hiểu rõ sự khác biệt giữa cấu trúc câu tiếng Anh và tiếng Việt là một trong những cách mạnh mẽ nhất để cải thiện IELTS writing. Nhiều người học tập trung quá nhiều vào từ vựng và quy tắc ngữ pháp mà bỏ qua cấu trúc.

Khi bạn ngừng tư duy theo khuôn tiếng Việt và bắt đầu tổ chức câu theo logic tiếng Anh, bài viết của bạn sẽ:

• Rõ ràng hơn

• Mang tính học thuật hơn

• Dễ theo dõi hơn

• Đạt điểm cao hơn

Làm chủ cấu trúc câu không phải là học thuộc quy tắc, mà là thay đổi cách bạn tổ chức ý tưởng.