Mục lục bài viết
NÓI (SPEAKING)
Trong quá trình học tiếng Anh, đặc biệt ở bậc THCS, học sinh thường gặp khó khăn khi phân biệt giữa tiếng Anh viết (written English) và tiếng Anh nói (spoken English). Mặc dù cùng sử dụng chung một hệ thống ngôn ngữ, nhưng cách thức biểu đạt, lựa chọn từ ngữ, cấu trúc câu và mức độ trang trọng giữa hai hình thức này có nhiều điểm khác biệt rõ rệt.
Theo các nghiên cứu về ngôn ngữ học ứng dụng, tiếng Anh giao tiếp có xu hướng ngắn gọn, linh hoạt, không quá chú trọng ngữ pháp đầy đủ như trong văn viết. Điều này xuất phát từ bản chất của giao tiếp nói: người nói cần phản xạ nhanh, truyền đạt ý nghĩa hiệu quả và tạo sự kết nối tự nhiên với người nghe.
Sử dụng dạng viết tắt (contractions) trong tiếng Anh nói
Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của tiếng Anh giao tiếp là việc sử dụng rộng rãi các dạng viết tắt. Đây là hiện tượng kết hợp giữa đại từ và trợ động từ, động từ “to be” hoặc “have”.
Ví dụ phổ biến trong giao tiếp:
- We’re ready for your birthday dinner now.
- I think so, don’t you?
- Yeah, I’ll have some beans.
Trong tiếng Anh viết trang trọng (ví dụ: bài luận, báo cáo học thuật), người viết thường tránh các dạng viết tắt này. Tuy nhiên, trong giao tiếp hằng ngày – đặc biệt là các tình huống thân mật – việc sử dụng contractions giúp câu nói tự nhiên, gần gũi và giống người bản ngữ hơn.
Đối với học sinh THCS, việc làm quen sớm với dạng viết tắt sẽ giúp các em:
- Nghe hiểu hội thoại tốt hơn
- Phát âm tự nhiên hơn
- Tránh lối nói “cứng”, mang tính sách vở
Lược bỏ đại từ và trợ động từ trong giao tiếp
Trong tiếng Anh nói, người bản ngữ thường lược bỏ chủ ngữ (I, you, we…) hoặc trợ động từ (do, does, is, are…) khi ngữ cảnh đã rõ ràng.
Ví dụ:
- I don’t know, Mum. → Don’t know, Mum.
- Are you coming to the party? → You coming to the party?
- It’s hot today, isn’t it? → Hot today, isn’t it?
Hiện tượng này được gọi là ellipsis (lược bỏ), một đặc điểm rất phổ biến trong hội thoại tự nhiên. Theo các tài liệu giảng dạy giao tiếp của British Council, việc lược bỏ này giúp người nói:
- Tiết kiệm thời gian
- Tạo cảm giác thân mật
- Duy trì nhịp độ hội thoại nhanh
Tuy nhiên, học sinh THCS cũng cần lưu ý rằng: Cách nói này chỉ nên dùng trong giao tiếp thân mật, không dùng trong văn viết hoặc tình huống trang trọng.
Phạm vi sử dụng: chỉ dùng với người quen
Một nguyên tắc quan trọng trong tiếng Anh giao tiếp là tính phù hợp (appropriacy). Những cách diễn đạt rút gọn, lược bỏ nêu trên chỉ nên sử dụng khi nói chuyện với người quen, bạn bè, người thân hoặc đồng nghiệp thân thiết.
Ví dụ:
- Nói với bạn thân: Coming with us?
- Nói với giáo viên hoặc người lạ: Are you coming with us?
Đối với học sinh THCS, việc phân biệt hoàn cảnh giao tiếp là một kỹ năng quan trọng, giúp các em:
- Tránh nói thiếu lịch sự
- Giao tiếp hiệu quả trong môi trường học đường
- Phát triển năng lực giao tiếp toàn diện
Không sử dụng cách nói giao tiếp trong văn viết
Tiếng Anh giao tiếp không nên được áp dụng trong các dạng văn viết như:
- Bài luận
- Email trang trọng
- Báo cáo học tập
Ví dụ, trong bài viết học thuật:
- ❌ Don’t know the answer.
- ✅ I do not know the answer.
Việc dạy rõ ràng sự khác biệt này giúp học sinh THCS tránh lỗi phổ biến khi làm bài kiểm tra viết hoặc bài thi học kỳ.
Sử dụng “right?” và “OK?” để kiểm chứng thông tin
Trong giao tiếp, người nói thường thêm các từ như right? hoặc OK? ở cuối câu để:
- Kiểm tra xem thông tin có chính xác không
- Xác nhận sự đồng thuận của người nghe
Ví dụ:
- We’re ready for dinner now, right?
- We’ll order the taxi for seven o’clock, OK?
Theo phân tích hội thoại của Cambridge, hai từ này có sắc thái khác nhau:
- right? → dùng để kiểm tra thông tin
- OK? → dùng để kiểm tra sự đồng ý, sắp xếp
Việc hiểu đúng chức năng này giúp học sinh THCS giao tiếp chính xác và lịch sự hơn.
NGHE (LISTENING)
Trong giao tiếp nói, người nghe không hoàn toàn im lặng. Ngược lại, họ thường tạo ra những âm thanh hoặc từ ngữ ngắn để thể hiện rằng mình đang lắng nghe, hiểu và quan tâm đến câu chuyện.
Âm thanh phản hồi (back-channeling)
Những từ như:
- Mmm
- Uh-huh
- Yeah
- I see
được gọi là back-channel signals – tín hiệu phản hồi trong hội thoại.
Ví dụ:
You know your friend Jake… → Mmm…
Những phản hồi này giúp:
- Người nói cảm thấy được lắng nghe
- Cuộc hội thoại diễn ra tự nhiên hơn
Đây là kỹ năng nghe – nói quan trọng cần được rèn luyện cho học sinh THCS.
Phản ứng bằng câu ngắn
Người nghe cũng thường phản ứng bằng câu hỏi hoặc câu cảm thán ngắn:
Ví dụ:
- I’ve got tickets for the match on Saturday… → Really?
- Yeah. Do you want one?
Những phản ứng này thể hiện:
- Sự quan tâm
- Cảm xúc tự nhiên
- Kỹ năng giao tiếp hiệu quả
“Yeah” trong tiếng Anh giao tiếp
Trong tiếng Anh giao tiếp, “Yeah” là cách nói không trang trọng của “Yes”. Đây là một trong những từ xuất hiện thường xuyên nhất trong hội thoại hằng ngày.
Ví dụ: Do you like it? → Yeah, it’s great.
Học sinh THCS cần phân biệt:
- Yes → trang trọng, dùng trong văn viết
- Yeah → thân mật, dùng trong giao tiếp
Việc hiểu và sử dụng đúng tiếng Anh giao tiếp là một bước quan trọng trong quá trình học ngoại ngữ, đặc biệt với học sinh THCS. Thông qua việc:
- Sử dụng dạng viết tắt
- Lược bỏ hợp lý
- Phản hồi khi nghe
- Phân biệt ngữ cảnh nói – viết
Học sinh THCS có thể phát triển năng lực giao tiếp tự nhiên, tự tin và hiệu quả hơn, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho các cấp học cao hơn và cho việc sử dụng tiếng Anh trong đời sống thực tế.
THAM KHẢO THÊM KIẾN THỨC
- COULD và WILL BE ABLE TO được sử dụng thế nào trong chương trình THCS – Tiếng Anh Tâm Nghiêm – Slow But Sure
- Trật tự câu nghi vấn và câu mệnh lệnh – Tiếng Anh Tâm Nghiêm – Slow But Sure
- Cách sử dụng WHAT – WHICH – WHOSE trong chương trình THCS – Tiếng Anh Tâm Nghiêm – Slow But Sure









