Trong chương trình tiếng Anh THCS, thì hiện tại hoàn thành là một trong những thì khó đối với học sinh vì không có dạng tương đương hoàn toàn trong tiếng Việt. Khi kết hợp với các trạng từ và cụm từ chỉ thời gian như for, since, this morning, this week, học sinh THCS càng dễ nhầm lẫn giữa hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn.

Tài liệu trong hình ảnh đã giới thiệu những kiến thức nền tảng, tuy nhiên vẫn còn ngắn gọn, thiên về ghi nhớ, chưa giải thích sâu bản chất ngữ pháp. Vì vậy, bài viết này sẽ:

• hệ thống lại kiến thức theo đúng bố cục trong hình,
• mở rộng giải thích phù hợp với trình độ THCS,
• bổ sung nhiều ví dụ gần gũi với đời sống học sinh,
• giúp học sinh THCS hiểu và sử dụng chính xác trong học tập và kiểm tra.

HIỆN TẠI HOÀN THÀNH VỚI FOR / SINCE

1. Khái niệm cốt lõi (dành cho THCS)

Trong chương trình tiếng Anh THCS, hiện tại hoàn thành được dùng để nói về:

• một hành động bắt đầu trong quá khứ và vẫn còn tiếp diễn đến hiện tại.
• Khi muốn nhấn mạnh khoảng thời gian kéo dài của hành động đó, chúng ta sử dụng for hoặc since.

2. For và since trả lời cho câu hỏi gì?

Theo tài liệu trong hình:

• For và since đều trả lời cho câu hỏi: How long?

Ví dụ:

• How long have you worked here? – For five years.
• How long have you known Sami? – Since 2000.

Đây là kiến thức rất quan trọng đối với học sinh THCS, vì nhiều em quen hỏi “when” thay vì “how long”.

3. Cách dùng for (dành cho THCS)

• For + một khoảng thời gian
• Khoảng thời gian có thể là:
• 5 minutes
• an hour
• two weeks
• many years
• a long time

Ví dụ:

• John has worked here for five years.
• Sami’s been my best friend for many years.
• Mở rộng ví dụ cho học sinh THCS:
• I’ve lived in this town for ten years.
• She has studied English for three years.
• We’ve had this teacher for a long time.

👉 Lưu ý cho THCS:Nếu nói “bao lâu”, hãy nghĩ ngay đến for.

4. Cách dùng since (dành cho THCS)

• Since + một mốc thời gian cụ thể
• Mốc thời gian có thể là:
• một thời điểm: 5 o’clock, Monday, March
• một năm: since 2015
• một sự kiện: since I started school

Ví dụ :

• John has worked here since he left school.
• Sami’s been my best friend since 2000.
• Mở rộng ví dụ cho học sinh THCS:
• I’ve known my best friend since primary school.
• She has lived here since 2018.
• We’ve studied English since Grade 6.

5. So sánh nhanh for – since (THCS cần nhớ)

For	Since
+ khoảng thời gian	+ mốc thời gian
for two years	since 2022
for a long time	since I was a child

6. Lỗi thường gặp ở học sinh THCS

❌ I know Alan for thirty years. ✅ I’ve known Alan for thirty years.

👉 Đây là lỗi rất phổ biến trong bài kiểm tra THCS, do học sinh quen dùng hiện tại đơn.

HIỆN TẠI HOÀN THÀNH VỚI THIS MORNING, THIS WEEK, ETC.

1. Nguyên tắc quan trọng cho THCS

Chúng ta dùng hiện tại hoàn thành với các cụm từ như today, this morning, this week, this year khi khoảng thời gian đó chưa kết thúc.

2. Ví dụ

• Have you seen Jan this morning?    (→ vẫn còn là buổi sáng)
• I’ve worked forty hours this week.  (→ tuần này chưa kết thúc)

3. Mở rộng ví dụ cho học sinh THCS

• I’ve had two tests this week.
• She’s eaten a lot of candy today.
• We’ve learned three new lessons this month.

👉 Những ví dụ này rất gần gũi với đời sống học sinh THCS.

4. So sánh hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn

• Hiện tại hoàn thành:  I’ve made several phone calls this morning.   (→ vẫn là buổi sáng)
• Quá khứ đơn:  I made several phone calls this morning.  (→ buổi sáng đã kết thúc)

👉 Điểm mấu chốt cho THCS:
Thời gian còn tiếp diễn → hiện tại hoàn thành
Thời gian đã kết thúc → quá khứ đơn

SAU WHEN / WHAT TIME: KHÔNG DÙNG HIỆN TẠI HOÀN THÀNH

1. Quy tắc quan trọng trong hình

Theo tài liệu: Sau when hoặc what time, ta dùng quá khứ đơn, không dùng hiện tại hoàn thành.

2. Ví dụ

❌ When have you bought your car?    ✅ When did you buy your car?

❌ What time have you arrived?     ✅ What time did you arrive?

3. Giải thích đơn giản cho THCS

When / what time hỏi thời điểm cụ thể

Hiện tại hoàn thành không dùng cho thời điểm cụ thể     → phải dùng quá khứ đơn

4. Mở rộng ví dụ

❌ When have you started school?       ✅ When did you start school?

❌ What time have you finished your homework?     ✅ What time did you finish your homework?

IV. TỔNG KẾT KIẾN THỨC CHO HỌC SINH THCS

1. Khi nào dùng hiện tại hoàn thành?

Học sinh THCS dùng hiện tại hoàn thành khi:

• hành động bắt đầu trong quá khứ và còn tiếp diễn
• nhấn mạnh khoảng thời gian kéo dài
• thời gian nói chưa kết thúc

2. Bảng ghi nhớ nhanh (THCS)

Trường hợp	Thì dùng
for / since	Hiện tại hoàn thành
this morning (chưa hết)	Hiện tại hoàn thành
this morning (đã hết)	Quá khứ đơn
when / what time	Quá khứ đơn

Trong chương trình tiếng Anh THCS, việc sử dụng hiện tại hoàn thành với for, since, this morning, this week là nền tảng quan trọng ở trình độ A1–A2. Khi học sinh THCS hiểu rõ:

• bản chất “kéo dài đến hiện tại”,
• sự khác nhau giữa khoảng thời gian và mốc thời gian,
• cách phân biệt thời gian đã kết thúc hay chưa,

các em sẽ:

• tránh lỗi sai phổ biến trong bài kiểm tra,
• sử dụng thì chính xác hơn trong nói và viết,
• tạo nền tảng vững chắc cho các cấp học cao hơn.