Mục lục bài viết
Giới thiệu về câu hỏi trắc nghiệm
Câu hỏi trắc nghiệm (multiple choice question – MCQ), còn được gọi là “câu hỏi nhiều lựa chọn” hoặc “câu hỏi khách quan,” là một hình thức đánh giá trong đó người trả lời được yêu cầu chọn câu trả lời đúng duy nhất từ một danh sách các lựa chọn đã cho. Định dạng trắc nghiệm được sử dụng rộng rãi trong kiểm tra giáo dục, nghiên cứu thị trường và bầu cử. Trong một bài kiểm tra trắc nghiệm, một câu hỏi sẽ đi kèm với một loạt các câu trả lời có thể, trong đó chỉ có một đáp án đúng, hoặc “đáp án tốt nhất”. Các lựa chọn sai được gọi là “các lựa chọn gây nhiễu” (distractors), được thiết kế để trông правдоподобно và đánh lừa những người không nắm vững kiến thức.
Ưu điểm của việc sử dụng câu hỏi trắc nghiệm
Tính linh hoạt và khả năng bao quát
MCQ là một kỹ thuật đặt câu hỏi linh hoạt, có thể được sử dụng tại nhiều thời điểm khác nhau trong một bài học và xuyên suốt quá trình học tập. MCQ có thể được sử dụng cho cả đánh giá định kỳ và tổng kết, và có thể được sử dụng trong hoặc ngoài lớp học. Chúng có thể linh hoạt về nội dung và loại câu hỏi được hỏi, từ khả năng thu hồi thông tin thực tế đến tư duy bậc cao hơn (nếu các câu hỏi được soạn thảo cẩn thận). MCQ có thể cung cấp hỗ trợ thu hồi cho học sinh nhỏ tuổi và học sinh gặp khó khăn trong học tập, làm cho việc thực hành thu hồi dễ tiếp cận hơn và thử thách trở nên mong muốn. Với khả năng bao quát nhiều chủ đề trong một bài kiểm tra duy nhất, MCQ cho phép đánh giá phạm vi kiến thức của học sinh một cách hiệu quả.
Tiết kiệm thời gian và dễ dàng chấm điểm
MCQ có thể được thực hiện tương đối nhanh chóng, không chiếm nhiều thời gian trong giờ học, đồng nghĩa với việc có thể dành nhiều thời gian hơn cho phản hồi và thảo luận có ý nghĩa. Bởi vì học sinh có thể trả lời MCQ khá nhanh so với việc nhớ lại tự do hoặc trả lời mở rộng, điều này có nghĩa là có thể hỏi nhiều câu hỏi hơn để kiểm tra một lượng kiến thức và nội dung đáng kể. Kiểm tra sự hiểu biết và thực hành thu hồi kiến thức là điều cần thiết và không thể bỏ qua, nhưng MCQ có thể hỗ trợ về mặt thời gian trong một bài học. MCQ được chấm điểm khách quan – câu trả lời đúng hoặc sai, không cần điều chỉnh hoặc xem xét lại. MCQ có thể thân thiện với khối lượng công việc về mặt phản hồi và chấm điểm. Có rất nhiều công cụ kỹ thuật số có thể cung cấp phản hồi tức thời cho học sinh. Ngoài ra, học sinh có thể tự đánh giá hoặc đánh giá ngang hàng MCQ, được giám sát bởi giáo viên. Một lợi ích khác về khối lượng công việc của MCQ là một bài kiểm tra được xây dựng cẩn thận có thể được lặp lại và sử dụng lại để hỗ trợ thực hành thu hồi thường xuyên và có khoảng thời gian.
Tính khách quan và độ tin cậy cao
MCQ được chấm điểm khách quan, loại bỏ sự thiên vị của người chấm. Điều này đảm bảo tính công bằng và nhất quán trong đánh giá. Kết quả thi trắc nghiệm ít bị ảnh hưởng bởi các yếu tố chủ quan như phong cách viết hoặc khả năng diễn đạt của học sinh. Với số lượng câu hỏi lớn, MCQ có thể cung cấp độ tin cậy cao trong việc đánh giá kiến thức của học sinh. Các bài kiểm tra trắc nghiệm có cấu trúc rõ ràng, dễ dàng phân tích và đánh giá kết quả. Giáo viên có thể nhanh chóng xác định những lĩnh vực mà học sinh còn yếu để có kế hoạch ôn tập và củng cố kiến thức phù hợp.
Ứng dụng rộng rãi
MCQ có thể được sử dụng với học sinh ở các độ tuổi và các môn học khác nhau. Ngoài các kỳ thi trong trường học, MCQ còn được sử dụng rộng rãi trong các kỳ thi tuyển sinh đại học, kiểm tra trình độ tiếng Anh, đánh giá năng lực nghề nghiệp và nhiều lĩnh vực khác. MCQ có thể được sử dụng trong các cuộc khảo sát, bảng câu hỏi, thăm dò ý kiến, biểu mẫu, kiểm tra học thuật, câu đố, v.v.
Nhược điểm của việc sử dụng câu hỏi trắc nghiệm
Hạn chế về khả năng đánh giá tư duy bậc cao
MCQ không hiệu quả trong việc kiểm tra kỹ năng tư duy phân tích và phản biện của học sinh. Loại câu hỏi này chủ yếu đo lường khả năng ghi nhớ và nhớ lại, thay vì các mức độ hiểu biết sâu sắc hơn. MCQ không thể đo lường khả năng tổ chức và diễn đạt ý tưởng của học sinh. Đôi khi, các lựa chọn trả lời có thể mơ hồ, dẫn đến nhầm lẫn và trả lời sai. Điều này đặc biệt đúng đối với những câu hỏi đòi hỏi sự giải thích hoặc ứng dụng kiến thức.
Khả năng đoán mò và gian lận
MCQ tạo cơ hội cho học sinh đoán câu trả lời đúng, ngay cả khi họ không có hiểu biết sâu sắc về tài liệu. Điều này có thể dẫn đến đánh giá không chính xác về kiến thức của học sinh. MCQ dễ bị gian lận hơn so với các hình thức đánh giá khác, vì chúng dễ nhớ và chia sẻ với người khác.
Khó khăn trong việc soạn thảo câu hỏi chất lượng
Việc xây dựng MCQ chất lượng đòi hỏi thời gian và kỹ năng cao. Đặc biệt, việc đưa ra các lựa chọn gây nhiễu правдоподобно có thể là một nhiệm vụ khó khăn. Nếu các lựa chọn gây nhiễu không правдоподобно, học sinh có thể dễ dàng loại bỏ chúng và tăng khả năng đoán đúng. Các MCQ được cung cấp bởi các ngân hàng câu hỏi hiếm khi liên quan đến phân tích, tổng hợp, ứng dụng hoặc đánh giá. Nếu được sử dụng rộng rãi, có thể khiến học sinh kết luận rằng tài liệu được đề cập trong lớp là không quan trọng và không liên quan.
Các yếu tố ảnh hưởng đến thành công ngoài kiến thức
Thành công của học sinh khi trả lời MCQ có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố không liên quan đến môn học, chẳng hạn như khả năng đọc, suy luận diễn dịch và sử dụng các đầu mối ngữ cảnh. MCQ thường kiểm tra kỹ năng đọc viết. Học sinh có thể dễ dàng nhận ra câu trả lời ngay cả khi biết ít về chủ đề.
Hạn chế về dữ liệu định tính
MCQ được thiết kế để tạo ra dữ liệu định lượng. Điều này có thể gây khó khăn nếu bạn muốn tìm hiểu về kinh nghiệm cá nhân của khách hàng với công ty của bạn. MCQ không cho phép học sinh bình luận và biện minh cho câu trả lời của mình, điềuนี้ có thể hạn chế khả năng hiểu sâu sắc về quá trình tư duy của học sinh.
Các loại câu hỏi trắc nghiệm
Thiết kế MCQ hiện đại bao gồm nhiều định dạng, mỗi định dạng được tối ưu hóa cho các mục tiêu nghiên cứu cụ thể và trải nghiệm của người trả lời.
- Câu hỏi lựa chọn đơn: Đây là loại MCQ phổ biến nhất, trong đó người trả lời chỉ được phép chọn một lựa chọn duy nhất từ một danh sách các lựa chọn.
- Câu hỏi lựa chọn nhiều đáp án: Trong loại MCQ này, người trả lời có thể chọn nhiều hơn một đáp án.
- Câu hỏi Đúng/Sai: Loại câu hỏi này yêu cầu người trả lời xác định một tuyên bố là đúng hay sai.
- Câu hỏi điền vào chỗ trống: Loại MCQ này yêu cầu học sinh điền vào từ hoặc cụm từ thích hợp vào chỗ trống.
- Câu hỏi dạng kết hợp: Loại câu hỏi trắc nghiệm yêu cầu học sinh kết hợp các mục từ hai cột.
Ngoài ra, MCQ còn có nhiều loại khác như câu hỏi thang đo Likert, câu hỏi thang đánh giá, câu hỏi xếp hạng, câu hỏi dạng ma trận/lưới, câu hỏi dựa trên hình ảnh, câu hỏi trượt văn bản, câu hỏi trượt số, câu hỏi thumbs up/down.
Cách viết câu hỏi trắc nghiệm hiệu quả
Để tạo các MCQ hợp lệ, hãy đảm bảo rằng bạn có thể trả lời Có cho những câu hỏi sau:
- Có hợp lý không khi mong đợi rằng học sinh có kiến thức trước cần thiết để trả lời câu hỏi?
- Câu hỏi có đề cập đến một khái niệm quan trọng mà học sinh nên học được từ hướng dẫn không?
- Câu hỏi được nêu rõ ràng, sử dụng từ vựng thích hợp cho học sinh?
- Mức độ tư duy mà câu hỏi đề cập có phù hợp :nội dung được đề cập?
Dưới đây là một số mẹo để viết MCQ hiệu quả:
- Ràng buộc mỗi mục với một kết quả học tập: Để tối đa hóa tính hợp lệ và độ tin cậy của đánh giá, mỗi mục trắc nghiệm nên được căn chỉnh rõ ràng với một trong các kết quả học tập của đánh giá (và, do đó, các kết quả học tập của khóa học).
- Sử dụng cấu trúc đơn giản, từ ngữ chính xác: Nguyên tắc đầu tiên khi thiết kế câu hỏi trắc nghiệm đó chính là phải sử dụng cấu trúc câu đơn giản, từ ngữ chính xác.
- Tạo một phần gốc cụ thể, rõ ràng và ngắn gọn: Một phần gốc đơn giản, rõ ràng và ngắn gọn, không có thông tin посторонний, sẽ làm tăng độ tin cậy của một mục trắc nghiệm.
- Tránh sử dụng phủ định trong cách diễn đạt câu hỏi: Thân câu hỏi có cụm từ phủ định có xu hướng ít đáng tin cậy hơn trong việc đánh giá việc học của học sinh so với thân câu hỏi yêu cầu học sinh xác định câu trả lời đúng.
- Số lượng đáp án không quá nhiều: Càng nhiều đáp án trong cùng một câu hỏi trắc nghiệm càng khiến cho học viên trở nên hoang mang và nhầm lẫn hơn.
- Sử dụng các lựa chọn gây nhiễu правдоподобно: Các lựa chọn thay thế gây nhiễu hiệu quả phải правдоподобно đối với những học sinh chưa nắm vững tài liệu.
- Các đáp án phân tâm gần giống đáp án đúng: Sử dụng những đáp án câu hỏi trắc nghiệm không liên quan gì tới nhau là một sai lầm khiến rất nhiều người mắc phải khi số hóa nội dung bài giảng.
- Rà soát lần cuối trước khi thi: Và cuối cùng gần sát ngày thi, học sinh nên rà soát lại chương trình môn học đã ôn tập; xem kỹ hơn đối với những nội dung khó; nhớ lại những chi tiết cốt lõi.
Xu hướng phát triển của câu hỏi trắc nghiệm
Trong bối cảnh giáo dục đang phát triển nhanh chóng hiện nay, các bài đánh giá đóng một vai trò quan trọng trong việc đo lường kết quả học tập của sinh viên và hiệu quả của chương trình. Trong số các phương pháp đánh giá khác nhau, câu hỏi trắc nghiệm (MCQ) vẫn là một lựa chọn phổ biến do tính hiệu quả và linh hoạt của chúng. Tuy nhiên, việc thiết kế các MCQ hợp lệ và đáng tin cậy đòi hỏi kiến thức và kỹ năng chuyên môn.
Với sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI) và máy học (ML), các nhà giáo dục hiện có thể tận dụng các công cụ này để tạo ra các MCQ phức tạp hơn. Ví dụ: phần mềm hỗ trợ AI có thể giúp xác định các thành kiến trong cách viết câu hỏi, đảm bảo rằng MCQ là công bằng và toàn diện. Các thuật toán ML có thể phân tích các tập dữ liệu lớn để xác định các mẫu và xu hướng trong phản hồi của sinh viên, cung cấp thông tin cho việc phát triển các MCQ hiệu quả hơn. Bằng cách tích hợp công nghệ vào thiết kế đánh giá, các nhà giáo dục có thể hợp lý hóa quy trình, cải thiện độ chính xác và tạo ra các đánh giá hấp dẫn hơn.
Các hoạt động dựa trên kịch bản, mô phỏng và nhập vai là các định dạng mạnh mẽ để học sinh tham gia có ý nghĩa hơn với các khái niệm và ý tưởng chính. Không phải tất cả các vấn đề đều có giải pháp dễ dàng và chúng ta cần chuyển học sinh từ suy nghĩ rằng tất cả các vấn đề đều có câu trả lời “đúng” sang nhận ra rằng thường có nhiều lựa chọn để giải quyết một vấn đề. Vấn đề chính là hiểu được hậu quả của các lựa chọn khác nhau. Học sinh nên được khuyến khích biện minh cho giải pháp của mình cho một vấn đề dựa trên nhiều tiêu chí.
Kết luận
Câu hỏi trắc nghiệm là một công cụ đánh giá hữu ích và phổ biến trong giáo dục và nhiều lĩnh vực khác. Mặc dù có một số nhược điểm, nhưng MCQ vẫn mang lại nhiều ưu điểm như tính linh hoạt, dễ dàng chấm điểm, tính khách quan và khả năng bao quát kiến thức rộng lớn. Để sử dụng MCQ hiệu quả, điều quan trọng là phải thiết kế các câu hỏi chất lượng, tránh các lỗi thường gặp và kết hợp MCQ với các hình thức đánh giá khác để có được bức tranh toàn diện về năng lực của học sinh. Trong tương lai, với sự phát triển của công nghệ, MCQ sẽ tiếp tục được cải tiến và sử dụng rộng rãi trong các hệ thống giáo dục và đánh giá khác nhau.
