Trong quá trình học tiếng Anh ở bậc trung học phổ thông, người học thường cho rằng mạo từ chỉ xoay quanh những quy tắc cơ bản như “a/an dùng cho danh từ số ít” hay “the dùng khi đã xác định”.
Tuy nhiên, trên thực tế, hệ thống mạo từ trong tiếng Anh phức tạp hơn rất nhiều và chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi ngữ nghĩa, ngữ cảnh, cũng như cách nhìn nhận của người nói. Đây là lý do vì sao các chủ điểm nâng cao về mạo từ luôn xuất hiện trong chương trình học theo định hướng global success lớp 10, nơi học sinh bắt đầu tiếp cận tiếng Anh ở mức độ tư duy học thuật và sử dụng ngôn ngữ linh hoạt hơn.
Chuyên đề này tập trung vào những cách dùng đặc biệt và ngoại lệ của a/an và the, giúp người học không chỉ “dùng đúng” mà còn “hiểu sâu”, từ đó tránh những lỗi phổ biến trong nói, viết và đọc hiểu.
Mục lục bài viết
CÔNG VIỆC VÀ MIÊU TẢ
Dùng a/an với tên công việc
Một trong những cách dùng phổ biến nhưng dễ bị xem nhẹ của a/an là khi nói về nghề nghiệp hoặc công việc. Khi đề cập đến nghề nghiệp của một người, ta bắt buộc dùng a/an, ngay cả khi đó là thông tin quen thuộc.
Ví dụ:
- Michelle’s a student.
- I want to be an engineer.
Trong các tài liệu của Cambridge English, nghề nghiệp được xem là một đặc điểm nhận dạng, nhưng không phải là danh từ riêng, vì vậy luôn cần mạo từ không xác định. Điều này đặc biệt quan trọng với học sinh học theo chương trình global success lớp 10, vì dạng câu giới thiệu bản thân, nói về ước mơ nghề nghiệp xuất hiện rất nhiều trong cả kỹ năng nói và viết.
Dùng a/an để miêu tả người hoặc vật
Chúng ta cũng sử dụng a/an khi miêu tả một người hoặc một vật, thường đi kèm với tính từ. Trong trường hợp này, trọng tâm không nằm ở danh từ, mà nằm ở đặc điểm mà người nói muốn nhấn mạnh.
Ví dụ:
- She’s copying a beautiful painting.
- He’s a nice person.
- That was an interesting exhibition.
Theo Oxford Learner’s Grammar, mạo từ a/an trong các câu này giúp người nói thể hiện rằng đối tượng được nhắc đến là một ví dụ điển hình, không phải duy nhất. Cách dùng này giúp câu văn tự nhiên hơn và mang tính miêu tả rõ ràng, rất phù hợp với các dạng bài viết miêu tả và kể chuyện trong global success lớp 10.
CƠ QUAN: MỤC ĐÍCH HAY TÒA NHÀ?
Không dùng the khi nói về mục đích chính
Một trong những ngoại lệ quan trọng của mạo từ liên quan đến các cơ quan, tổ chức công cộng như:
school, college, university, prison, hospital.
Khi người nói tập trung vào mục đích chính của những nơi này (học tập, chữa bệnh, giam giữ…), ta không dùng the.
Ví dụ:
- Michelle is a student at art school.
- My brother’s sick in hospital.
- The murderer was sent to prison.
Ở đây, school, hospital, prison không còn được hiểu đơn thuần là một tòa nhà, mà là một hoạt động hoặc chức năng xã hội. Đây là điểm khác biệt lớn giữa tiếng Anh và tiếng Việt, và thường gây khó khăn cho học sinh trong giai đoạn đầu tiếp cận ngữ pháp nâng cao của global success lớp 10.
Dùng the hoặc a/an khi nói về tòa nhà
Ngược lại, khi người nói đề cập đến tòa nhà cụ thể, địa điểm vật lý, hoặc khi không liên quan đến chức năng chính, ta phải dùng mạo từ.
Ví dụ:
- The art school is in North Street.
- Excuse me, where’s the hospital?
- The prison has stone walls.
Sự khác biệt giữa “in hospital” và “the hospital” là minh chứng rõ ràng cho việc mạo từ không chỉ là quy tắc hình thức, mà phản ánh cách con người khái niệm hóa thế giới. Điều này thường được phân tích sâu trong các tài liệu ngôn ngữ học ứng dụng của British Council.
THE MEDIA
Dùng the với tên các tờ báo
Trong tiếng Anh, hầu hết tên các tờ báo đều đi với the, bởi vì chúng mang ý nghĩa “ấn phẩm chính thức”.
Ví dụ:
- the Daily News
- the Sun
- the New York Times
Ngược lại, hầu hết các tạp chí không dùng the, vì tên tạp chí thường được xem như một danh từ riêng độc lập.
Ví dụ:
- Vogue
- Time
- Newsweek
- Hello
Ví dụ hội thoại:
- “Did you see her photo in Vogue?”
- “No, it was in the Sun.”
Những ví dụ dạng này thường xuất hiện trong bài đọc về truyền thông, văn hóa và xã hội trong global success lớp 10, giúp học sinh vừa học ngữ pháp vừa mở rộng vốn hiểu biết.
Cinema, theatre, radio và television
Chúng ta thường nói:
- the cinema
- the theatre
- the radio
- Nhưng không dùng the với:
- television
TV
Ví dụ:
- In the mornings I like listening to the radio, but in the evenings I prefer watching TV.
Tuy nhiên, khi nói về một thiết bị cụ thể, ta lại dùng a hoặc the:
There’s something wrong with the television in my bedroom.
Sự khác biệt này cho thấy khi radio hay TV được dùng để chỉ phương tiện truyền thông nói chung, cách dùng mạo từ sẽ khác với khi chúng được dùng như đồ vật cụ thể. Đây là điểm ngữ nghĩa rất quan trọng trong chương trình global success lớp 10, đặc biệt trong các bài nói về thói quen hằng ngày và công nghệ.
THE + ADJECTIVE: NHÓM NGƯỜI VÀ QUỐC TỊCH
The + adjective để chỉ một nhóm người
Trong tiếng Anh, một số tính từ có thể được dùng như danh từ tập hợp khi đi với the, để chỉ một nhóm người có chung đặc điểm.
Ví dụ:
- the young
- the old
- the rich
- the poor
- the sick
- the homeless
- the disabled
Khi sử dụng cấu trúc này, ta luôn dùng động từ số nhiều:
The rich are getting richer and the poor are getting poorer.
Cách dùng này rất phổ biến trong các bài viết mang tính xã hội, nghị luận và phân tích, vốn là định hướng quan trọng trong global success nhằm phát triển tư duy phản biện cho học sinh.
The + nationality adjectives
Chúng ta có thể sử dụng the + tính từ chỉ quốc tịch kết thúc bằng -ch, -sh, -ese để nói về toàn bộ người dân của một quốc gia.
Ví dụ:
- the French
- the Spanish
- the Dutch
- the Japanese
Câu ví dụ:
- The French have elected a new president.
- The Irish are voting on the new European Union tomorrow.
Tuy nhiên, không phải tất cả quốc tịch đều dùng được theo cách này. Với nhiều quốc tịch khác, ta phải dùng danh từ số nhiều:
- ❌ The Brazilian are used to hot weather.
- ✔ Brazilians are used to hot weather.
Điểm ngữ pháp này thường gây nhầm lẫn, nhưng lại xuất hiện khá nhiều trong các bài đọc mang tính quốc tế và toàn cầu hóa của global success lớp 10.
LƯU Ý TRONG CHƯƠNG TRÌNH GLOBAL SUCCESS
Theo các nghiên cứu ngôn ngữ học hiện đại, mạo từ không chỉ là yếu tố ngữ pháp, mà còn phản ánh cách người nói tổ chức và đánh giá thông tin. Việc lựa chọn a/an, the hay không mạo từ cho thấy:
- người nói đang nói về cái chung hay cái riêng
- thông tin là mới hay đã biết
- đối tượng được nhìn nhận như một cá thể hay một khái niệm
Chính vì vậy, việc dạy và học mạo từ ở bậc trung học phổ thông, đặc biệt theo định hướng global success lớp 10, cần vượt ra khỏi việc học thuộc quy tắc, để hướng tới hiểu bản chất và vận dụng linh hoạt.
NHỮNG LỖI HỌC SINH THƯỜNG GẶP
- Dùng the với mọi danh từ
- Quên mạo từ trước nghề nghiệp
- Không phân biệt mục đích và tòa nhà
- Dùng sai the với quốc tịch
- Nhầm lẫn giữa media như khái niệm và thiết bị cụ thể
Việc khắc phục các lỗi này đòi hỏi luyện tập trong ngữ cảnh thực tế, kết hợp đọc – nói – viết, đúng với tinh thần tích hợp kỹ năng của global success.
Những cách dùng đặc biệt của a/an và the cho thấy mạo từ là một mảng kiến thức tinh tế nhưng vô cùng quan trọng trong tiếng Anh. Khi nắm vững các ngoại lệ này, người học không chỉ tránh được lỗi sai, mà còn nâng cao khả năng diễn đạt một cách chính xác, tự nhiên và mang tính học thuật. Đây chính là mục tiêu cốt lõi mà chương trình global success lớp 10 hướng tới: giúp học sinh sử dụng tiếng Anh như một công cụ tư duy và giao tiếp hiệu quả trong bối cảnh toàn cầu.
