Trong quá trình học tiếng Anh học thuật, đặc biệt là ở bậc trung học theo chương trình global success, câu hỏi gián tiếp (reported questions) là một trong những mảng kiến thức quan trọng và có tính ứng dụng cao. Không chỉ xuất hiện trong các bài tập biến đổi câu, câu hỏi gián tiếp còn được sử dụng rộng rãi trong bài viết học thuật, bài nói tường thuật, văn bản báo chí và ngữ cảnh giao tiếp trang trọng.
Khác với câu hỏi trực tiếp, câu hỏi gián tiếp không mang hình thức câu hỏi, không đảo trợ động từ, không dùng dấu hỏi, mà có trật tự từ giống câu khẳng định. Đây chính là điểm mấu chốt khiến nhiều học sinh dễ mắc lỗi nếu chưa nắm vững bản chất ngữ pháp.
Trong global success, câu hỏi gián tiếp thường được kiểm tra ở mức độ hiểu bản chất cấu trúc, không chỉ là học thuộc công thức, mà còn yêu cầu học sinh vận dụng linh hoạt trong ngữ cảnh.
Mục lục bài viết
THỨ TỰ TỪ TRONG CÂU HỎI GIÁN TIẾP
Nguyên tắc cơ bản
Khi chuyển một câu hỏi trực tiếp sang câu hỏi gián tiếp, ta đổi thứ tự từ của câu hỏi về dạng câu trần thuật.
Cấu trúc tổng quát:
- ask / want to know +
- if / whether / wh-word + subject + verb
So sánh câu hỏi trực tiếp và gián tiếp
Ví dụ
- Câu hỏi trực tiếp: “Are you going to buy that book?”
- Câu hỏi gián tiếp: → He asked if I was going to buy the book.
- Câu hỏi trực tiếp: “What was the result?”
- Câu hỏi gián tiếp: → They asked what the result was.
Trong chương trình global success, học sinh cần ghi nhớ rằng thứ tự từ trong câu hỏi gián tiếp luôn giống câu kể, kể cả khi câu hỏi ban đầu là yes/no hay wh-question.
Không dùng trợ động từ “do / does / did”
Một lỗi rất phổ biến của học sinh là giữ lại trợ động từ trong câu hỏi gián tiếp.
❌ He asked what time did the flight leave Paris.
✅ He asked what time the flight left Paris.
Nguyên nhân của lỗi này là do học sinh chưa tách bạch rõ hình thức câu hỏi và chức năng tường thuật. Trong global success, đây là lỗi thường xuất hiện trong bài thi viết lại câu và bị trừ điểm trực tiếp.
Thay đổi thì, đại từ, thời gian và địa điểm
Giống như câu tường thuật thông thường, câu hỏi gián tiếp cũng cần thay đổi:
Thì của động từ
Đại từ nhân xưng
Trạng từ chỉ thời gian, địa điểm
Ví dụ (trong ảnh):
“Did you tell us the truth yesterday, Minister?”
→ The reporters asked the Minister if he had told them the truth the day before.
Việc thay đổi này giúp câu hỏi gián tiếp phù hợp với ngữ cảnh tường thuật gián tiếp, đúng chuẩn văn phong học thuật trong chương trình global success.
Không dùng dấu hỏi trong câu hỏi gián tiếp
Câu hỏi gián tiếp luôn kết thúc bằng dấu chấm.
❌ They asked if I was satisfied with the room?
✅ They asked if I was satisfied with the room.
CÂU HỎI GIÁN TIẾP CHO CÂU HỎI YES/NO
Cách dùng “if” và “whether”
Đối với câu hỏi có/không (yes/no), ta dùng:
ask / want to know + if / whether
Ví dụ
- “Has your union agreed the new pay deal?”→ Reporters asked the leader if his union had agreed the new pay deal.
- “Did the Minister answer your questions?”→ She asked me whether the Minister had answered my questions.
Trong global success, if và whether thường có thể thay thế cho nhau, tuy nhiên whether mang sắc thái trang trọng hơn và thường dùng trong văn viết học thuật.
Kết hợp nhiều câu hỏi trong cùng một câu gián tiếp
Ví dụ
“Have you always lived in this city? Why do you like it?”
→ They wanted to know if I had always lived in the city, and why I liked it.
Dạng này yêu cầu học sinh có khả năng xử lý nhiều cấu trúc cùng lúc, thường xuất hiện trong bài đọc và bài viết nâng cao của chương trình global success.
Thêm “or not” vào cuối câu
Với if hoặc whether, ta có thể thêm or not để nhấn mạnh tính lựa chọn.
Ví dụ (trong ảnh):
She asked if / whether the Minister had answered my questions or not.
CÂU HỎI GIÁN TIẾP CHO CÂU HỎI WH-
Cấu trúc cơ bản
Với câu hỏi có từ để hỏi (who, what, when, where, why, how…), ta dùng:
ask / want to know + wh-word + subject + verb
Ví dụ (trong ảnh):
“When will the article appear in the newspaper?”
→ They asked us when the article would appear in the newspaper.
“Where’s the cash desk?”
→ She wanted to know where the cash desk was.
Không dùng tân ngữ sau “want to know”
Một lỗi rất thường gặp:
❌ They wanted to know me why I liked it.
✅ They wanted to know why I liked it.
Điểm ngữ pháp này thường xuất hiện trong phần sửa lỗi sai của đề thi global success, yêu cầu học sinh hiểu rõ bản chất động từ want to know.
Ví dụ hội thoại sử dụng câu hỏi gián tiếp
Hội thoại 1:
A: Did the teacher ask anything about the test?
B: Yes, she asked whether we had revised reported questions.
Hội thoại 2:
A: Why are you checking the timetable?
B: I want to know when the train leaves.
Những đoạn hội thoại dạng này giúp học sinh vận dụng kiến thức câu hỏi gián tiếp vào giao tiếp thực tế, đúng định hướng của chương trình global success.
VAI TRÒ CỦA CÂU HỎI GIÁN TIẾP TRONG HỌC THUẬT
Trong chương trình global success, câu hỏi gián tiếp không chỉ là một điểm ngữ pháp, mà còn là công cụ ngôn ngữ học thuật quan trọng. Chúng được dùng để:
- Trình bày thông tin một cách khách quan
- Tường thuật ý kiến, câu hỏi của người khác
- Viết báo cáo, bài nghị luận, bài tóm tắt
- Việc sử dụng thành thạo câu hỏi gián tiếp giúp bài viết:
- Trang trọng hơn
- Mạch lạc hơn
- Đúng chuẩn B2–C1/C2
Câu hỏi gián tiếp là một mảng kiến thức cốt lõi trong ngữ pháp tiếng Anh nâng cao. Khi được giảng dạy và luyện tập bài bản theo chương trình global success, học sinh sẽ không chỉ tránh được lỗi sai phổ biến mà còn nâng cao năng lực viết và nói học thuật, phục vụ hiệu quả cho học tập và thi cử ở bậc trung học và các cấp cao hơn.
